Bartın Tarihi

Bartın, Karadeniz Bölgesi'nin batı bölümünde yer alan Bartın ilinin merkezi olan şehirdir. Şehirden geçen Bartın Çayı'ndan denize gemiyle gidilebilir. Bu özelliğiyle Türkiye'de deniz trafiğine uygun tek akarsudur.

Tarihçe

İl merkezinin rakımı 25 m'dir. Merkez ilçenin yüzölçümü 1.091 km²dir.

Adını, kenarında kurulduğu Bartın Çayı'nın antik çağdaki isminden (Parthenios) alır. Parthenios, Yunan mitolojisinde tüm okyanusların kişileşmiş hâli olan Okeanos'un çocuğu olan yüzlerce tanrıdan birisi idi ve Sular Tanrısı idi. Romalılar devrinde Bartın Çayına Parthenius denilirdi. Çayın kıyısında kurulan şehre ise Parthenia adı verildi. Bu isim zamanla Bartın'a dönüşmüştür.

Bartın, tarihî Paflagonya antik kentlerinden Sesamos (Amasra), Kromna (Kurucaşile) ve Erythinoi (Çakraz)'ı sınırları içerisinde bulunduran bir yerleşimdir. Bartın'ın ilk sahiplerinin, M.Ö. 14. yüzyılda Gaskalar ve M.Ö. 13.yüzyılda Hititler olduğu kabul edilir. Daha sonra Bolu çevresine yerleşen Bitinyalılar ile Kastamonu çevresinde hüküm süren Paflagonyalılar arasında kalan Bartın, bu iki gücün egemenliğine girdi. M.Ö. 12. yüzyıla M.Ö. 12. yüzyıl sonlarında Bartın Friglerin eline geçti.

Detaylar

Bartın ve çevresi, M.Ö. 7. yüzyıl sonlarında Kimmerlerin, M.Ö. 6. yüzyılda Lidyalıların, M.Ö. 547 yılında Perslerin hâkimiyetine girdi. Pers hâkimiyetine M.Ö. 334 yılında, Makedonya Kralı Büyük İskender son verdi. Bartın'ın yönetimi İskender'in komutanlarından Eumenes'e verildi. M.Ö. 279'da yöre Pontus Krallığı'nın hâkimiyetine girdi.

Pontus Krallığının egemenliğine, M.Ö. 70'te Anadolu'ya giren Romalılar son verdi. Bartın, M.S. 395'te, imparatorluğun Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmesinden sonra Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir parçası oldu.

Bartın ve çevresi M.Ö. 390 yıllarında Peçenek ve Kumanların, M.S. 798'de Emevi halifesi Abdülmelik komutasındaki Arapların, 800 yıllarında Selçukluların ve 865 yılında Rusların akınlarına hedef oldu.1084'te Anadolu Selçuklu hükümdarı Kutalmışoğlu Süleyman Bey'in komutanlarından biri olan Emir Karatigin yörede bir Türk emirliği kurdu. Bartın, bu emirliğin bir parçası idi.

Özellikler

Haçlı Seferleri sırasında İstanbul'dan Samsun'a kadar Karadeniz sahilinin tamamı yeniden Doğu Roma'nın egemenliğine girdi. Bartın ve çevresi 11. yüzyıl sonlarında Anadolu Selçuklularının yönetimine girdi. 1326'da Candaroğulları Beyliği ve 1392'den itibaren Osmanlı Devleti yönetimine girdi.

1392'den itibaren Osmanlı Devleti sınırları içinde yer alan kent, 1402'de gerçekleşen Ankara Savaşı sonunda bir süre için İsfendiyaroğlu Beyliği'nin eline geçti. 1460'ta Kuzey Anadolu seferine çıkan Fatih Sultan Mehmet Bolu'ya geldiğinde, İsfendiyaroğulları Beyi İsmail Bey kendisine bağlılığını bildirdi. Fatih, Ekim ayında Bartın'a geldi ve bugünkü Orduyeri'ne ordugahını kurdu.

Yeniden bir Osmanlı kenti olan Bartın, 1460-1692 arasında Anadolu Beylerbeyliği'ne bağlı Bolu Sancağı'nın sınırları içinde idi. 1692-1811 yılları arasında voyvodalıkla yönetildi. 1811 yılında yeniden kurulan Bolu Sancağına bağlandı ve Oniki Divan adını aldı. 1867'de ilçe oldu. 1876 'da ise Belediye teşkilatı kuruldu.

Günümüz

Bartın, 1924 yılında Zonguldak'ın bir ilçesi oldu 7 Eylül 1991 tarihinde il statüsüne kavuştu. Bartın'ın dört ilçesi (Merkez, Amasra, Ulus ve Kurucaşile), Kozcağız, Hasankadı, Arıt, Abdipaşa ve Kumluca beldeleriyle birlikte 260 köyü vardır. Amasya'nin Göynücek ilcesi hakkinda Göynücek sayfasi kapsamli bir kaynaktir.

Bartın'ın siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel tarihini yansıtan eşya, fotoğraf ve belgelerin Hükûmet Caddesi'ndeki tarihî bir binada 2019'de açılan Özel Bartın Kent Müzesi'nde sergilenmektedir.

Merkez ilçe; 2 belde, 137 köy ve 28 mahalleden oluşmaktadır.